Bevoegdheid
Juridische context
De klokkenluidersregeling bepaalt de organisatie en werking van de interne en externe meldingskanalen op die manier dat de vertrouwelijkheid, anonimiteit en kwaliteit van de behandeling van meldingen gegarandeerd is. Er geldt ook een bescherming tegen represailles en er zijn sancties bij belemmering van meldingen of valse meldingen.
De procedures en systemen voor de ontvangst en opvolging van meldingen, moeten de nodige garanties bieden inzake de vertrouwelijkheid, anonimiteit en kwaliteit van de behandeling.
Elke vorm van represaille naar aanleiding van een interne of externe melding, of openbaarmaking, is verboden. De definitie van represailles is ruim omschreven. Het kan gaan om schorsing, ontslag, onthouding van bevordering, discriminatie, verandering van taken/arbeidsplaats, negatieve evaluatie, enzovoort. De bescherming tegen represailles is onbeperkt in de tijd.
Individuele melders krijgen bescherming tegen represailles als de melders gegronde redenen hadden om te geloven dat de gemelde informatie op het moment van de melding juist was. Wie opzettelijk of bewust onjuiste of misleidende informatie meldt, geniet geen bescherming. De bescherming geldt wel als de melder te goeder trouw onjuiste informatie over inbreuken heeft gemeld.
Personen die anoniem een melding hebben gemaakt of informatie over een inbreuk openbaar hebben gemaakt en later toch worden geïdentificeerd, krijgen ook de bescherming van het verbod tegen represailles. In het geval van openbaarmaking moet hierbij aan specifieke voorwaarden voldaan zijn.
Zolang een bestuur niet op de hoogte is dat een personeelslid een klokkenluidersmelding heeft gemaakt bij een extern meldingskanaal of via openbaarmaking, kunnen maatregelen tegenover dat personeelslid niet gezien worden als een represaille. Het bestuur was immers niet op de hoogte van de melding of openbaarmaking. Pas wanneer het bestuur op de hoogte is kan er een causaal verband zijn tussen de represaille en de klokkenluidersmelding.
Zodra een melder aantoont dat hij een melding of openbaarmaking heeft gemaakt over een inbreuk en schade heeft geleden, verschuift de bewijslast naar degene die verantwoordelijk is voor de represaille om aan te tonen dat die represaille op geen enkele wijze verband houdt met de melding of de openbaarmaking.
De Vlaamse Regering maakt werk van een verdere concretisering van doeltreffende, evenredige en afschrikkende administratieve of tuchtrechtelijke sancties voor:
In afwachting van die administratieve of tuchtrechtelijke sancties beschikken besturen over verschillende instrumenten om belemmeringen van meldingen of valse meldingen te sanctioneren: de tuchtregeling, de deontologische code en een vordering bij de bevoegde gerechtelijke of burgerlijke instanties.
Onderscheid met een klacht
Een klokkenluidersmelding gaat over de melding van informatie over inbreuken die verkregen is in een werkcontext waarbij de personen na de melding het risico op represailles lopen. De klokkenluidersregeling biedt dus een bescherming aan personen die economisch kwetsbaar zijn tegenover van de persoon van wie zij de facto afhankelijk zijn voor hun werk.
Als er geen sprake is van een werkgerelateerde machtsongelijkheid, zoals bij burgers, is de bescherming tegen represailles niet nodig. Burgers kunnen gebruik maken van de klachtenregeling.
Klachten hebben een handeling of de werking van een overheidsinstantie als onderwerp. Klokkenluidersmeldingen zijn strikter afgelijnd. De melding van een inbreuk gaat over een handeling of nalatigheid die voldoet aan 1 van de volgende voorwaarden:
1. Ze is onrechtmatig
2. Ze ondermijnt het doel of de toepassing van regelgeving
Het bijgevoegde reglement betreffende de klokkenluidersregeling moet worden vastgesteld door de gemeenteraad.
Besluit
Enig artikel: De gemeenteraad stelt het reglement, gevoegd in Bijlagen, betreffende de klokkenluidersregeling vast.